NÔN ÓI: KHI NÀO CHỈ LÀ PHẢN ỨNG BÌNH THƯỜNG, KHI NÀO CẦN ĐI KHÁM?

Khi nào nôn ói chỉ là phản ứng bình thường?

Trong nhiều tình huống, nôn thực chất là cơ chế tự bảo vệ của cơ thể, nhằm tống những chất không phù hợp ra ngoài, hoặc khi gặp một số rối loạn liên quan đến thần kinh:

• Ăn quá nhiều hoặc ăn phải thức ăn khó tiêu: Khi dạ dày bị quá tải, phản ứng nôn giúp tống bớt lượng thức ăn thừa.
• Ngộ độc thực phẩm: Nôn là cách đẩy bớt vi khuẩn, độc tố ra ngoài.
• Rối loạn tiền đình: Tiền đình là bộ phận của hệ thần kinh giúp giữ trạng thái thăng bằng của cơ thể, khi tiền đình bị rối loạn có thể gây triệu chứng chóng mặt, ù tai, buồn nôn và nôn,…
• Say tàu xe, say sóng: Do hệ thần kinh tiền đình bị kích thích khi di chuyển.
• Căng thẳng, lo âu quá mức: Một số người có phản ứng buồn nôn khi hồi hộp, lo lắng.

Hình 1. Nôn và buồn nôn là cơ chế tự bảo vệ của cơ thể hoặc do rối loạn thần kinh

Trong những trường hợp này, triệu chứng thường thoáng qua và không để lại hậu quả nghiêm trọng. Khi cơ thể ổn định, nôn ói sẽ tự hết.

Khi nào nôn ói là dấu hiệu cần cảnh giác?

Tuy nôn ói trong đa số trường hợp chỉ là thoáng qua và có thể tự khỏi, tuy nhiên, trong một số tình huống, cần phải chú ý:

• Nôn kéo dài nhiều ngày, không rõ nguyên nhân
• Nôn kèm đau bụng dữ dội, sốt cao
• Nôn ra máu hoặc dịch đen (có thể do xuất huyết tiêu hóa)
• Buồn nôn liên tục sau khi ăn, gây sụt cân, chán ăn
• Trẻ nhỏ hoặc người già nôn nhiều lần trong ngày, dễ dẫn đến mất nước, rối loạn điện giải

Khi tình trạng nôn ói kéo dài, lặp đi lặp lại, hoặc kèm theo các triệu chứng kể trên, bạn nên thăm khám sớm để được chẩn đoán và điều trị kịp thời. Việc xác định nguyên nhân chính xác là chìa khóa để điều trị hiệu quả. Một số bệnh lý có thể gây ra nôn ói bao gồm:

• Viêm loét dạ dày – tá tràng
• Trào ngược dạ dày thực quản
• Nhiễm khuẩn đường ruột, ngộ độc thực phẩm
• Tác dụng phụ của một số thuốc
• Rối loạn vận động dạ dày (dạ dày co bóp chậm)

Hình 2. Buồn nôn và nôn thường xảy ra có thể là dấu hiệu cảnh báo của bệnh lý dạ dày và tiêu hóa

Kiểm soát nôn và buồn nôn như thế nào?

Để giảm nhẹ tình trạng nôn ói trong các trường hợp nhẹ, bạn có thể áp dụng:

• Ăn uống nhẹ nhàng: chia nhỏ bữa, tránh ăn nhiều dầu mỡ,…
• Uống đủ nước, bù điện giải nếu nôn nhiều
• Nghỉ ngơi, thư giãn, tránh căng thẳng sau bữa ăn
• Hạn chế vận động mạnh sau khi ăn no, nếu dễ say tàu xe có thể chọn ngồi ghế gần cửa sổ hoặc giữa xe để giảm cảm giác khó chịu

Khi nào cần đến sự hỗ trợ y tế?

Nếu áp dụng các biện pháp trên nhưng tình trạng buồn nôn vẫn kéo dài, việc thăm khám để được chẩn đoán và điều trị đúng là cần thiết. Trong phác đồ của bác sĩ, ngoài việc điều chỉnh chế độ ăn uống và loại bỏ nguyên nhân gốc rễ, có thể cân nhắc sử dụng một số thuốc hỗ trợ điều hòa nhu động tiêu hóa, giúp giảm cảm giác đầy bụng và buồn nôn. Một số thuốc phổ biến trên thị trường bao gồm: Domperidon, itoprid, mosaprid,…

Hình 3. Các thuốc hỗ trợ vận động dạ dày có thể tạm thời giải quyết triệu chứng buồn nôn và nôn

Hình 3. Các thuốc hỗ trợ vận động dạ dày có thể tạm thời giải quyết triệu chứng buồn nôn và nôn

Tuy nhiên, thuốc chỉ phát huy hiệu quả khi được sử dụng đúng cách, đúng liều và đúng thời điểm. Người bệnh tuyệt đối không nên tự mua hoặc lạm dụng thuốc, mà cần tham khảo ý kiến bác sĩ để được hướng dẫn phù hợp.

Kết luận

Buồn nôn và nôn kéo dài không chỉ gây khó chịu mà còn là lời nhắc nhở về sức khỏe đường tiêu hóa của bạn. Đừng chủ quan với triệu chứng này – hãy điều chỉnh lối sống, theo dõi cơ thể và tìm đến bác sĩ khi cần. Nhận diện sớm và xử trí đúng sẽ giúp bạn lấy lại sự thoải mái và bảo vệ hệ tiêu hóa khỏe mạnh lâu dài.