THUỐC ỨC CHẾ BƠM PROTON (PPI): HIỂU ĐÚNG ĐỂ ĐIỀU TRỊ HIỆU QUẢ

Thuốc ức chế bơm proton (PPI) là gì?

Thuốc ức chế bơm proton, hay PPI, là nhóm thuốc có tác dụng ức chế hoạt động của “bơm proton” tại tế bào thành dạ dày – cơ quan chính tiết ra axit dịch vị. Khi bơm proton bị ức chế, lượng axit tiết ra sẽ giảm đáng kể, giúp niêm mạc dạ dày có thời gian hồi phục và giảm triệu chứng khó chịu cho người gặp các triệu chứng do tăng tiết axit.

Các thuốc phổ biến trong nhóm PPI bao gồm: omeprazol, esomeprazol, pantoprazol, rabeprazol, lansoprazol và dexlansoprazol. Mỗi loại có những ưu điểm riêng, nhưng đều hoạt động trên cơ chế tương tự.

Thuốc PPI hiệu quả trong điều trị bệnh lý liên quan đến tăng tiết axit (Nguồn: Freepik)

PPI giúp điều trị những bệnh gì?

• Viêm loét dạ dày – tá tràng: PPI giúp làm giảm lượng axit, tạo môi trường thuận lợi để vết loét lành nhanh hơn và ngăn ngừa loét tái phát.
• Tiệt trừ vi khuẩn Helicobacter pylori: Helicobacter pylori là vi khuẩn thường gặp ở người bị viêm loét dạ dày – tá tràng. Trong phác đồ tiệt trừ vi khuẩn, PPI được phối hợp với kháng sinh giúp tăng hiệu quả tiêu diệt vi khuẩn, đồng thời giảm triệu chứng cho viêm loét.
• Trào ngược dạ dày thực quản (GERD): Ở người bị GERD, axit dịch vị trào ngược gây các triệu chứng nóng rát, đau thượng vị, ợ chua,…PPI giúp làm giảm lượng axit sinh ra, làm giảm các triệu chứng và điều trị GERD.

Tăng tiết axit gây nhiều triệu chứng khó chịu trên hệ tiêu hoá (Nguồn: Freepik)

• Phòng ngừa loét do thuốc giảm đau kháng viêm không steroid (NSAID): Với những người phải sử dụng thuốc giảm đau kháng viêm kéo dài, hoặc người cao tuổi có nguy cơ cao bị loét dạ dày khi dùng NSAID, PPI giúp giảm đáng kể nguy cơ loét và xuất huyết tiêu hóa do có hiệu quả giảm tiết axit và bảo vệ niêm mạc.

Dùng PPI sao cho đúng?

• Thời điểm uống thuốc: Uống PPI tốt nhất trước bữa ăn ít nhất khoảng 30 phút, thường vào buổi sáng.
• Nên uống nguyên viên: Thuốc được bào chế ở dạng viên bao phim tan trong ruột để bảo vệ hoạt chất khỏi axit, không nên bẻ hay nghiền viên do sẽ làm mất tác dụng của thuốc.

Không nên nhai, nghiền hoặc bẻ các viên thuốc PPI (Nguồn: Freepik)

• Không nên uống cùng thuốc kháng axit: Các thuốc kháng axit được chỉ định đểm trung hòa axit và giảm nhanh triệu chứng, tuy nhiên, các thuốc này thường chứa muối nhôm, magie,.. có thể tạo phức và làm giảm tác dụng cra PPI nếu uống cùng lúc.
• Tuân thủ đúng liệu trình: nên tuân thủ thời gian điều trị, không nên tự ý ngưng thuốc giữa chừng khi thấy triệu chứng giảm, vì bệnh có thể tái phát nhanh chóng.
• Không tự ý dùng thuốc kéo dài: Một số trường hợp cần điều trị lâu dài sẽ được bác sĩ theo dõi cẩn thận để tránh tác dụng không mong muốn nghiêm trọng.

Tác dụng không mong muốn khi dùng PPI

Ở một số bệnh nhân có thể cần dùng PPI kéo dài (trên 1 năm) có thể gặp phải một số tcas dụng không mong muốn cần lưu ý:

• Giảm hấp thu vitamin B12: Môi trường axit đóng vai trò quan trọng trong hấp thu vitamin B12, việc ức chế tiết axit kéo dài có thể gây ảnh hưởng đến quá trình này
• Giảm mật độ xương và gãy xương: Dùng PPI lâu dài làm giảm hấp thu canxi qua ruột có thể dẫn đến giảm mật độ xương, đặc biệt ở đối tượng có nguy cơ gãy xương như người cao tuổi.
• Nguy cơ nhiễm khuẩn Clostridium difficile: Việc giảm độ axit trong dạ dày có thể tạo điều kiện cho vi khẩun Clostridium difficile phát triển, gây viêm đại tràng giả mạc và tiêu chảy nghiêm trọng.

          Kết luận

Thuốc ức chế bơm proton (PPI) là một giải pháp hiệu quả trong điều trị các bệnh lý dạ dày liên quan đến tăng tiết axit. Để đạt được hiệu quả tối ưu và tránh các rủi ro không mong muốn, người dùng cần hiểu rõ cơ chế, chỉ định và cách dùng thuốc đúng cách.

[SM/ARTI/177/1125]